વાયરલ વીડિયોએ ઐતિહાસિક મસ્જિદને લઈને નવા સવાલો ઊભા કર્યા
ભરૂચની 700 વર્ષ જૂની ઐતિહાસિક Bharuch Jumma Masjid ફરી એક વખત ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા એક વીડિયોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે મસ્જિદના વર્ષોથી બંધ રહેલા ભોંયરામાંથી જૈન અને હિન્દુ ધર્મ સાથે જોડાયેલી પ્રાચીન મૂર્તિઓ મળી આવી છે. આ વીડિયો માર્ચ મહિનામાં બનાવવામાં આવ્યો હોવાનું કહેવામાં આવી રહ્યું છે, પરંતુ હવે તે ફરી વાયરલ થતાં સમગ્ર જિલ્લામાં ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે.
આ દાવાઓ સામે આવ્યા બાદ લોકોમાં ઉત્સુકતા વધી છે અને મસ્જિદના ઐતિહાસિક મૂળ અંગે ફરી ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે. જોકે અત્યાર સુધી કોઈ સત્તાવાર પુરાતત્વીય અહેવાલ જાહેર થયો નથી, તેથી આખો મામલો હજુ તપાસના તબક્કામાં છે.
ભોંયરાની તપાસ દરમિયાન મૂર્તિઓ મળ્યાનો દાવો
માહિતી અનુસાર, પુરાતત્વ વિભાગે કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા વચ્ચે મસ્જિદના લાંબા સમયથી બંધ રહેલા ભોંયરાની તપાસ કરી હતી. આ તપાસ દરમિયાન જૈન ધર્મના 19મા તીર્થંકર ભગવાન મલ્લિનાથની પ્રતિમા સહિત કેટલીક પ્રાચીન મૂર્તિઓ મળી આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
દાવા મુજબ, એક પ્રતિમા પર સંવત 1213નો ઉલ્લેખ પણ જોવા મળ્યો હોવાનું કહેવામાં આવી રહ્યું છે. સાથે જ મસ્જિદના કેટલાક થાંભલાઓ અને સ્થાપત્યમાં જૈન તથા હિન્દુ પરંપરાની કોતરણીઓ અને શિલ્પો જોવા મળતા હોવાના પણ દાવા કરવામાં આવ્યા છે.
જોકે આ તમામ બાબતો અંગે પુરાતત્વ વિભાગ તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. તેથી આ દાવાઓને અંતિમ સત્ય માનવા કરતાં અધિકૃત અહેવાલની રાહ જોવી જરૂરી છે.
લાંબા સમયથી ચાલી રહ્યો છે ઐતિહાસિક ઓળખનો વિવાદ
Bharuch Jumma Masjid અંગેનો વિવાદ કોઈ નવો નથી. છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી કેટલાક હિન્દુ અને જૈન સંગઠનો મસ્જિદના મૂળ સ્વરૂપ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવતા આવ્યા છે. તેમનું માનવું છે કે આ સ્થળ અગાઉ જૈન ધર્મ સાથે જોડાયેલું મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક કેન્દ્ર હતું.
સંગઠનોનું કહેવું છે કે મસ્જિદમાં જોવા મળતા કેટલાક સ્તંભો, કોતરણીઓ અને સ્થાપત્યના તત્વો જૈન મંદિરો સાથે મળતા આવે છે. તેથી તેઓ સ્થળની વિસ્તૃત પુરાતત્વીય તપાસ કરવાની માંગણી કરતા રહ્યા છે.
બીજી તરફ મુસ્લિમ સમાજ અને મસ્જિદના ટ્રસ્ટીઓ આ દાવાઓને નકારી રહ્યા છે અને મસ્જિદને સદીઓથી કાર્યરત ધાર્મિક સ્થળ તરીકે રજૂ કરે છે.
મુક્તાનંદ સ્વામીએ વધુ તપાસની માંગ કરી
ભરૂચના નવચોકી ઓવારા સ્થિત શંકરાચાર્ય મઠના મહંત મુક્તાનંદ સ્વામીએ જણાવ્યું છે કે તેઓ લાંબા સમયથી દાવો કરતા આવ્યા છે કે આ સ્થળનું મૂળ સ્વરૂપ જૈન સમરી વિહાર હતું. તેમના જણાવ્યા મુજબ ભોંયરામાંથી મળ્યાનો દાવો કરવામાં આવતી મૂર્તિઓ તેમના મતને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
તેમણે કહ્યું કે ભોંયરાના અન્ય ભાગો તેમજ કૂવાના વિસ્તારની પણ વૈજ્ઞાનિક રીતે તપાસ કરવામાં આવે તો વધુ ઐતિહાસિક પુરાવા મળી શકે છે. સ્વામીનું માનવું છે કે સંપૂર્ણ સત્ય બહાર લાવવા માટે નિષ્પક્ષ અને વિગતવાર તપાસ જરૂરી છે.
મસ્જિદ ટ્રસ્ટીઓએ દાવાઓ ફગાવ્યા
મસ્જિદના ટ્રસ્ટીઓએ આ તમામ દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે. તેમના કહેવા મુજબ Bharuch Jumma Masjid લાંબા સમયથી માન્યતા પ્રાપ્ત ઐતિહાસિક મસ્જિદ છે અને તેનું સંચાલન નિયમિત રીતે કરવામાં આવે છે.
ટ્રસ્ટીઓએ જણાવ્યું કે મસ્જિદનો ઉલ્લેખ વર્ષ 1907ના સરકારી ગેઝેટમાં પણ જોવા મળે છે અને તે વકફ બોર્ડ હેઠળ નોંધાયેલ ટ્રસ્ટ દ્વારા સંચાલિત થાય છે. તેઓનું કહેવું છે કે કેટલાક લોકો બિનજરૂરી રીતે વિવાદ ઊભો કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
ટ્રસ્ટીઓએ આ મામલે કાનૂની સલાહ પણ લેવામાં આવી રહી હોવાનું જણાવ્યું છે.
ગેરમંજૂર બાંધકામને લઈને પણ કાર્યવાહી થઈ હતી
તાજેતરના મહિનાઓમાં મસ્જિદ પરિસરમાં થયેલા કેટલાક બાંધકામોને લઈને પણ ચર્ચા થઈ હતી. પુરાતત્વીય મહત્વ ધરાવતા વિસ્તારમાં જરૂરી મંજૂરી વગર વધારાનું બાંધકામ કરાયું હોવાની ફરિયાદો ઉઠી હતી.
તપાસ બાદ નિયમો અનુસાર કેટલાક વધારાના બાંધકામો દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. આ કાર્યવાહી દરમિયાન મસ્જિદના પાછળના ભાગમાં આવેલા એક વિવાદિત દરવાજાને પણ સીલ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ ઘટનાએ પણ સમગ્ર મામલાને વધુ ચર્ચાસ્પદ બનાવી દીધો હતો.
પાંચ મહિના પહેલા સંતો અનશન પર બેઠા હતા
આજથી લગભગ પાંચ મહિના પહેલા પણ Bharuch Jumma Masjid મુદ્દે સંતો અને વિવિધ સંગઠનો દ્વારા અનશન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે સ્થળની મૂળ ઓળખ જાળવવા અને પુરાતત્વીય નિયમોનું કડક પાલન કરાવવા સરકાર સમક્ષ માંગણીઓ મૂકી હતી.
સંતોએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે સ્થળની ઐતિહાસિક ઓળખ બદલવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. જોકે ત્યારબાદ સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર અને પોલીસ અધિકારીઓએ ચર્ચા કરીને તેમને યોગ્ય તપાસની ખાતરી આપતાં અનશન સમાપ્ત થયું હતું.
આ પણ વાંચો: Talaja News: પીંગળીના અનામત જંગલમાંથી ગેરકાયદે માટી ખનન ઝડપાયું, JCB સહિત ત્રણ વાહનો જપ્ત
હવે બધાની નજર સત્તાવાર અહેવાલ પર
હાલમાં સમગ્ર વિવાદનો કેન્દ્રબિંદુ પુરાતત્વ વિભાગની તપાસ અને તેનો સત્તાવાર અહેવાલ છે. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતા વીડિયો અને વિવિધ દાવાઓએ ચર્ચાને વેગ આપ્યો છે, પરંતુ અંતિમ સત્ય શું છે તે અધિકૃત તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
જો તપાસમાં કોઈ મહત્વપૂર્ણ પુરાવા સામે આવશે તો તેનો પ્રભાવ ઐતિહાસિક સંશોધન, વહીવટી નિર્ણયો અને સંભવિત કાનૂની પ્રક્રિયાઓ પર પણ પડી શકે છે.
ત્યાં સુધી Bharuch Jumma Masjid અંગેનો વિવાદ ભરૂચ જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ગુજરાતમાં ચર્ચાનો વિષય બની રહેશે. લોકો હવે પુરાતત્વ વિભાગના અંતિમ અહેવાલની રાહ જોઈ રહ્યા છે, જે આ ઐતિહાસિક ઇમારતને લઈને ચાલી રહેલા ઘણા સવાલોના જવાબ આપી શકે છે.
